Epley-manoeuvre bij positieduizeligheid

Positieduizeligheid (benigne paroxismale positieduizeligheid) wordt meestal veroorzaakt door kleine kalkkristallen in het evenwichtsorgaan van het binnenoor. De Epley-manoeuvre is een vastgelegde reeks hoofd- en lichaamshoudingen die bedoeld is om deze kristallen uit het halfcirkelvormige kanaal te verplaatsen.

Wanneer de manoeuvre wordt toegepast

Kenmerkend zijn korte aanvallen van draaiduizeligheid die worden uitgelokt door een verandering van houding, bijvoorbeeld bij het omdraaien in bed, omhoogkijken of bukken. Voor de manoeuvre wordt onderzocht welk oor en welk halfcirkelvormig kanaal betrokken zijn; de kiepproef van Dix-Hallpike geldt als standaardonderzoek. De Epley-manoeuvre wordt vooral toegepast wanneer zich kristallen in het achterste halfcirkelvormige kanaal bevinden; voor andere halfcirkelvormige kanalen komen andere repositiemanoeuvres in aanmerking.

Verloop

De manoeuvre wordt liggend op een onderzoeksbank uitgevoerd. Het hoofd wordt daarbij achtereenvolgens in verschillende vastgelegde posities gebracht en telkens enige tijd in die positie gehouden, totdat de kenmerkende onwillekeurige oogbewegingen en de duizeligheidsreactie afnemen. De reeks posities kan meerdere keren worden herhaald. Doorgaans zijn geen verdoving en geen medicijnen nodig.

Klachten, bijwerkingen en beperkingen

De bewegingen kunnen misselijkheid of braken veroorzaken, net als tijdens een duizeligheidsaanval. De manoeuvre is niet geschikt voor sommige patiënten, bijvoorbeeld als de nekwervelkolom niet vrij beweeglijk is; dit wordt vooraf nagegaan. Of de klachten na de manoeuvre volledig verdwijnen, is niet te voorspellen; soms zijn herhalingen of een andere aanpak nodig.

Verloop en vervolgstappen

Bij ongeveer de helft van de betrokkenen nemen de klachten binnen één tot drie maanden ook zonder behandeling af; een behandeling is dus niet altijd nodig. Als de positieduizeligheid erg belastend is of langer aanhoudt, kunnen repositiemanoeuvres helpen. Voor thuis zijn er licht aangepaste oefeningen die na instructie door een arts kunnen worden uitgevoerd. Als de klachten aanhouden of er nieuwe symptomen optreden, worden de bevindingen opnieuw beoordeeld. Bij plotseling gehoorverlies, ernstige hoofdpijn, dubbelzien of spraak- en gevoelsstoornissen is onmiddellijk medisch onderzoek noodzakelijk.