Ruptuur van het rondevenstermembraan bij een perilymfefistel

Diagnose

Een perilymfefistel is een lekkende verbinding tussen het binnenoor en het middenoor; meestal ontstaat deze door een scheur in het dunne membraan dat het ronde venster afsluit. De bevindingen van otoscopie, toon- en spraakaudiometrie, tympanometrie en een evenwichtsonderzoek worden beoordeeld. Omdat het lek in de loop van de tijd kan sluiten of zeer klein kan zijn, is de diagnose moeilijk te stellen; het endoscopisch in beeld brengen van de middenoorstructuren en, bij een vermoeden van een benige dehiscentie, een computertomografie met hoge resolutie kunnen de beoordeling ondersteunen.

Symptomen

Kenmerkend zijn draaiduizeligheid of een schommelend gevoel, die door drukveranderingen, persen, niezen, tillen of harde geluiden worden uitgelokt of versterkt, met daarnaast een drukgevoel in het oor, tinnitus en plotseling of in aanvallen optredend gehoorverlies aan de aangedane kant. Bij sommige patiënten neemt de duizeligheid toe in een bepaalde lichaamshouding of bij druk op het oor.

Oorzaken

Perilymfefistels ontstaan meestal na hoofdletsel, een barotrauma — bijvoorbeeld tijdens het duiken, vliegen of na een klap op het oor —, een middenoor- of binnenooroperatie of een plotselinge drukstijging in de borstkas en hals. Een deel van de fistels ontstaat zonder herkenbare aanleiding. Aangeboren openingen in de inwendige gehoorgang, een dehiscentie van het bovenste halfcirkelvormige kanaal of een misvorming van het ovale venster bevorderen de lekkage.

Behandelmogelijkheden

In eerste instantie staat de conservatieve behandeling centraal: lichamelijke rust met het bovenlichaam omhoog, het vermijden van persen, tillen, duwen en krachtig snuiten, en de behandeling van hoest en verstopping; zolang de lekkage bestaat, worden duiken, vliegen en zwaar werk afgeraden. Als de lekkage aanhoudt of het gehoorverlies aanzienlijk is, wordt het membraan operatief gesloten: via de gehoorgang of achter het oor wordt het middenoor blootgelegd, de nis van het ronde venster vrijgelegd en met eigen weefsel — bindweefsel, vet, kraakbeenvlies of fascieweefsel — afgedekt; bij een fistel aan het ovale venster gebeurt de afdekking op overeenkomstige wijze. Na de ingreep volgen een rustperiode en controles van het gehoor en het evenwicht; als het gehoorverlies blijft bestaan, kunnen hoortoestellen of, bij tweezijdig gehoorverlies, een cochleair implantaat worden overwogen.