Schildwachtklier (sentinellymfeklier) met gammacamera

Wat is de schildwachtklier?

De schildwachtklier is de eerste lymfeklier waarnaar de lymfe uit het gebied van een tumor afvloeit. Als tumorcellen zich via de lymfe verspreiden, bereiken ze doorgaans eerst deze ‘wachtpost’. Het onderzoeksresultaat van deze klier geeft daarom informatie over de vraag of er een uitzaaiing naar de halslymfeklieren aanwezig is en helpt bij het plannen van de omvang van de operatie.

Wanneer wordt hij onderzocht?

De procedure is vooral een gevestigde methode bij huidkanker (maligne melanoom) in het hoofd-halsgebied en daarnaast bij geselecteerde tumoren van de mondholte en de hoofdhuid. De beslissing wordt individueel genomen: het nut hangt af van het type tumor, de dikte of uitbreiding ervan en de overige bevindingen.

Beeldvorming met de gammacamera

Voor de lymfoscintigrafie wordt een kleine hoeveelheid van een zwak radioactief gemerkte stof in de huid naast de tumor of de vroegere tumorlocatie geïnjecteerd. De lymfe voert deze stof af naar de lymfeklieren waar de lymfe naartoe stroomt. Een gammacamera legt de route vast en laat zien welke klieren als eerste actief worden. Vaak wordt de opname aangevuld met doorsnedebeelden (SPECT/CT) om de ligging in de hals nauwkeuriger te bepalen. De huid boven de gemarkeerde klier wordt vóór de operatie gemarkeerd.

Verwijdering tijdens de operatie

Tijdens de operatie volgt een fijne stralingsmeter (gammaprobe) het signaal van de gemarkeerde lymfeklier. Daarmee kan de schildwachtklier ook worden opgespoord als deze diep tussen bloedvaten en zenuwen ligt. De klier wordt verwijderd en histologisch onderzocht; soms vindt al tijdens de ingreep een eerste beoordeling plaats, om nog tijdens dezelfde narcose over de verdere aanpak te beslissen.

Wat volgt uit de uitslag?

Als de schildwachtklier vrij is van tumorcellen, kan in veel gevallen worden afgezien van een uitgebreide verwijdering van de halslymfeklieren. Als deze wel is aangetast, wordt de verdere behandeling besproken – bijvoorbeeld een halsklierdissectie, bestraling of beide. Het team neemt deze beslissing samen met de patiënten op basis van de uitslag van het microscopisch weefselonderzoek.

Veelgestelde vragen

Moet ik vanwege de radioactiviteit in isolatie? Nee. De gebruikte hoeveelheid is zeer gering; er geldt geen isolatieplicht. Reacties op de gemarkeerde stof zijn zeldzaam en worden, net als bij elke injectie, in de gaten gehouden.

Doet de beeldvorming pijn? De injectie van de gemarkeerde stof voelt als een klein prikje. De opname met de gammacamera zelf is niet pijnlijk; deze vindt, net als bij een röntgenopname, liggend plaats.

Wat als meerdere klieren actief zijn? Dan worden alle als eerste geactiveerde klieren verwijderd en afzonderlijk beoordeeld. Het aantal schildwachtlymfeklieren kan per lymfeafvoergebied verschillen.