Kopfzentrum Bielefeld
Speekselklierbehandeling
De speekselklieren produceren speeksel, dat het mondslijmvlies bevochtigt en de spijsvertering ondersteunt. Tot de grote, telkens paarsgewijs aanwezige klieren behoren de oorspeekselklier, de onderkaakspeekselklier en de ondertongspeekselklier. Daarnaast zijn er veel kleine klieren in de lippen, wangen en het gehemelte.
Klachten en oorzaken
Ontstekingen
Pijnlijke zwellingen kunnen wijzen op een ontsteking. Mogelijke oorzaken zijn infecties of een verstoorde speekselafvoer. Terugkerende ontstekingen kunnen de klier blijvend beschadigen; welke behandeling zinvol is, hangt af van de oorzaak.
Speekselstenen en vernauwingen van de afvoergangen
Een speekselsteen of een vernauwing in de afvoergang kan de afvoer van speeksel belemmeren. Kenmerkend zijn pijn en zwellingen, die vooral tijdens het eten kunnen optreden. De tekening toont schematisch een steen in de afvoergang van de onderkaakspeekselklier.
Knobbels en tumoren
Ook goedaardige of kwaadaardige tumoren kunnen een zwelling veroorzaken. Een nieuw ontstane of aanhoudende knobbel moet door een arts worden onderzocht, ook als deze geen pijn doet.
Onderzoek en diagnose
Tijdens het gesprek worden de klachten, het verloop en mogelijke uitlokkende factoren in kaart gebracht. Vervolgens worden de mondholte en de speekselklieren onderzocht. Echografie helpt om stenen en veranderingen in de klier of haar afvoergangen te beoordelen. Afhankelijk van de bevindingen kan aanvullend onderzoek nodig zijn, zoals een MRI, CT of weefselafname.
Behandelmogelijkheden
Ontstekingen behandelen
Afhankelijk van de oorzaak kunnen voldoende drinken, een zachte massage van de speekselklieren en speekselstimulerende maatregelen de speekselvloed ondersteunen. Bij een bacteriële infectie kunnen antibiotica nodig zijn. Welke maatregelen geschikt zijn, wordt na het onderzoek bepaald.
Speekselafvoer herstellen
Bij daarvoor geschikte stenen of vernauwingen kunnen klierbesparende ingrepen worden overwogen. Met een sialendoscopie kan de afvoergang met een dunne endoscoop worden onderzocht. Afhankelijk van de bevindingen kan deze methode ook voor behandeling worden ingezet. De keuze van de ingreep hangt onder andere af van de ligging en de grootte van de steen.
Wanneer is een operatie nodig?
Verwijdering van de klier kan nodig zijn bij bepaalde tumoren of bij aanhoudende klachten ondanks andere behandelingen. Terugkerende ontstekingen betekenen niet automatisch dat de klier moet worden verwijderd. Bij tumoren staat een veilige behandeling voorop; weefsel en zenuwen worden zo veel als medisch mogelijk gespaard. De risico’s hangen af van de betreffende klier en de bevindingen.
Nazorg
Na de behandeling worden het genezingsverloop en de speekselafvoer gecontroleerd. Als er weefsel is afgenomen, wordt de uitslag van het histologisch onderzoek besproken. Verdere controles zijn afhankelijk van de aandoening en de gekozen procedure.