Diagnostyka z użyciem aparatury

Na skórę nakłada się żel poprawiający kontakt akustyczny. Niewielką głowicę przesuwa się po badanym obszarze; obrazy powstają na ekranie w czasie rzeczywistym. Badanie jest bezbolesne i zazwyczaj nie wymaga specjalnego przygotowania. Czas jego trwania zależy od celu diagnostycznego.

Typowe wskazania diagnostyczne dotyczą tkanek miękkich: obrzęków lub zmian w śliniankach, powiększonych lub nieprawidłowych węzłów chłonnych szyi, torbieli szyi oraz guzków pod skórą o niejasnym charakterze. USG może być również stosowane jako pierwsze badanie obrazowe w przypadku obrzęków — na przykład u dzieci. Jeśli konieczne jest pobranie próbki tkanki, można wykonać celowaną biopsję cienkoigłową pod kontrolą USG.

Kości i powietrze utrudniają rozchodzenie się fal dźwiękowych, dlatego struktur znajdujących się za nimi lub w przestrzeniach wypełnionych powietrzem nie można ocenić za pomocą ultrasonografii albo można je ocenić jedynie w ograniczonym zakresie. Do diagnostyki struktur kostnych dostępne są tomografia komputerowa/tomografia wolumetryczna (CT/DVT) lub rezonans magnetyczny (MRT), natomiast w wielu zagadnieniach dotyczących tkanek miękkich szczególnie miarodajny jest rezonans magnetyczny. Wynik badania USG zawsze ocenia się zatem łącznie z dolegliwościami, badaniem lekarskim i pozostałymi wynikami; zespół wyjaśni Państwu, która metoda jest odpowiednia w danym przypadku i gdzie badanie zostanie wykonane.

Źródło promieniowania rentgenowskiego i detektor poruszają się wokół głowy, rejestrując obrazy z różnych kierunków. Komputer oblicza na ich podstawie przestrzenny zbiór danych. Można go oglądać w różnych płaszczyznach przekroju i przedstawiać jako model trójwymiarowy. Pozwala to ocenić położenie, kształt i wzajemne relacje sąsiadujących struktur.

W zależności od celu diagnostycznego tomografia wolumetryczna (DVT) może być wykorzystywana do oceny anatomii kostnej nosa i zatok przynosowych, kości skroniowej oraz kości szczęk i twarzy. Obrazy trójwymiarowe mogą na przykład wspomagać diagnostykę wybranych zmian lub urazów oraz planowanie zabiegu. Nie każdy objaw wymaga badania rentgenowskiego; w pierwszej kolejności przeprowadza się rozmowę i badanie kliniczne.

Kopfzentrum opisuje wykorzystanie danych obrazowych z tomografii komputerowej (CT) lub tomografii wolumetrycznej (DVT) do nawigacji operacyjnej Fiagon podczas wybranych zabiegów nosa i zatok przynosowych. Pozycje narzędzi są przy tym odnoszone do danych obrazowych. Nawigacja wspomaga orientację podczas zabiegu, ale nie zastępuje oceny lekarskiej.

Przed wykonaniem badania obrazowego weryfikuje się jego cel diagnostyczny oraz dostępne wcześniejsze obrazy. Należy poinformować zespół o ciąży lub możliwości jej występowania. Biżuterię, okulary lub zdejmowane przedmioty znajdujące się w obszarze obrazowania należy w razie potrzeby usunąć, aby nie pogarszały jakości obrazów.

Głowę układa się odpowiednio do badanego obszaru. Podczas ruchu zespołu obrazującego należy pozostawać możliwie nieruchomo i stosować się do poleceń personelu. Samo obrazowanie jest bezbolesne; standardowe badanie DVT struktur kostnych zazwyczaj nie wymaga środka kontrastowego. Dokładne ułożenie i czas trwania zależą od urządzenia oraz protokołu badania.

Tomografia DVT wykorzystuje jonizujące promieniowanie rentgenowskie, dlatego nie jest badaniem wolnym od promieniowania. Każde badanie wymaga uzasadnionego wskazania medycznego. Obszar obrazowania i ustawienia dobiera się tak, aby uzyskać jakość obrazu niezbędną do diagnostyki przy możliwie najmniejszym narażeniu na promieniowanie. Szczególnie u dzieci i młodzieży ważne jest staranne rozważenie zasadności badania.

Narażenie na promieniowanie zależy między innymi od urządzenia, objętości obrazowanego obszaru i ustawień. Dlatego ogólne stwierdzenie, że DVT zawsze wiąże się z mniejszą dawką promieniowania niż TK, jest nieprawidłowe. W przypadku możliwej ciąży szczególnie starannie sprawdza się, czy badanie jest konieczne, czy można je odroczyć lub czy dostępna jest odpowiednia metoda alternatywna.

Zaletą DVT jest obrazowanie struktur kostnych. W wielu zagadnieniach dotyczących tkanek miękkich, nerwów lub rozległości guza bardziej odpowiednie są inne metody. Konwencjonalna TK może dostarczyć dodatkowych informacji zależnie od celu diagnostycznego; rezonans magnetyczny nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego i jest szczególnie pomocny w wielu zagadnieniach dotyczących tkanek miękkich. Również USG lub endoskopia mogą uzupełnić badanie albo stanowić alternatywę.

Obrazy są analizowane przez specjalistów i oceniane w powiązaniu z dolegliwościami oraz wynikami pozostałych badań. Na tej podstawie ustala się kolejne kroki: na przykład dalszą diagnostykę, leczenie zachowawcze lub planowanie operacji. Przed wizytą zespół wyjaśnia z Państwem, jakie badanie jest potrzebne, gdzie zostanie wykonane i jakie kwestie dotyczące pokrycia kosztów należy uwzględnić.

Przed badaniem wyjaśnia się kwestie związane z obecnością metalu i implantów oraz zakłada ochronniki słuchu. Pacjent leży na wąskim stole, który powoli wsuwa się do otworu aparatu. Samo obrazowanie jest bezbolesne; w jego trakcie słychać głośne stukanie i buczenie. Badanie trwa zazwyczaj dłużej niż tomografia komputerowa i wymaga leżenia bez ruchu; przycisk przywoławczy umożliwia kontakt z zespołem.

Wartość podana w teslach określa siłę pola magnetycznego. Aparaty o polu 1,5 tesli od dziesięcioleci dostarczają sprawdzonych obrazów w szerokim zakresie zastosowań diagnostycznych. Aparaty o polu 3 tesli umożliwiają uzyskanie wyższej rozdzielczości przestrzennej i mogą przedstawiać drobne struktury — na przykład w uchu wewnętrznym, u podstawy czaszki, w obrębie nerwów lub kręgosłupa — z większą szczegółowością. Wybór odpowiedniego urządzenia zależy od celu diagnostycznego, okolicy ciała i dostępnych wcześniejszych badań obrazowych; przydziału dokonuje zespół współpracującego gabinetu.

Pole magnetyczne i fale radiowe nie mają charakteru jonizującego. Mimo to przed badaniem należy zgłosić obecność metalowych elementów, określonych implantów, rozruszników serca, pomp insulinowych i starszych klipsów naczyniowych, ponieważ pole magnetyczne może na nie oddziaływać. W przypadku klaustrofobii można wcześniej omówić badanie i w razie potrzeby zapewnić wsparcie. Środki kontrastowe na bazie gadolinu podaje się wyłącznie po indywidualnym rozważeniu wskazań i ryzyka. W ocenie struktur kostnych często lepszym wyborem są tomografia komputerowa (CT) lub tomografia wolumetryczna (DVT).

Termin jest uzgadniany z placówką partnerską; prosimy przynieść dotychczasowe wyniki badań i wcześniejsze obrazy diagnostyczne. Obrazy są oceniane przez specjalistów i rozpatrywane łącznie z dolegliwościami, badaniem lekarskim i pozostałymi wynikami. Na tej podstawie ustala się kolejne kroki — na przykład leczenie zachowawcze, dalszą diagnostykę lub planowanie zabiegu.