Przetoki środkowe i boczne szyi

Rozpoznanie

Przetoki środkowe i boczne szyi to wrodzone kanały stanowiące pozostałość rozwoju tarczycy i szyi. Przetoka środkowa szyi przebiega wzdłuż drogi, którą tarczyca przemieściła się od nasady języka do dolnej części szyi, i znajduje się w linii środkowej szyi; przetoka boczna szyi przebiega wzdłuż zawiązków łuków skrzelowych i znajduje się z boku, przy przednim brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. Ocenia się otwór skórny i wydobywającą się z niego wydzielinę; badanie USG, a rzadziej rezonans magnetyczny, pokazuje przebieg i zasięg przetoki. W przypadku zmiany środkowej dodatkowo sprawdza się, czy obecna jest czynna tkanka tarczycy.

Objawy

Przetoki środkowe szyi objawiają się niewielkim otworem lub twardym, przesuwalnym obrzmieniem w linii środkowej szyi, zwykle tuż nad krtanią; obrzmienie przemieszcza się podczas połykania lub wysuwania języka. Przetoki boczne szyi objawiają się niewielkim otworem na przednim brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, z którego wypływa przezroczysta lub mleczna wydzielina. W obu postaciach może dojść do zapalenia, obrzęku i ropienia; po wygojeniu ropienia często pozostaje wyczuwalne pasmo lub blizna.

Przyczyny

Obie zmiany powstają podczas rozwoju zarodkowego: przewód, którym tarczyca przemieszcza się od nasady języka do dolnej części szyi, nie zamyka się całkowicie. Jeśli części łuków skrzelowych, z których rozwijają się szyja i uszy, nie ulegną zanikowi, pozostają w postaci przewodu lub torbieli. Zmiany pośrodkowe ujawniają się zwykle w dzieciństwie przed dziesiątym rokiem życia, a boczne częściej u dzieci i młodych dorosłych.

Możliwości leczenia

Jeśli w obrębie zmiany wrodzonej występuje stan zapalny lub ropienie, najpierw leczy się zapalenie, w razie potrzeby poprzez otwarcie zbiornika ropy i zastosowanie antybiotyków, aż do wyciszenia zmian. Przetoki środkowe szyi usuwa się operacyjnie wraz z częścią kości gnykowej i kanałem prowadzącym do nasady języka, aby zapobiec nawrotowi. Przetoki boczne szyi usuwa się w całości wraz z ujściem skórnym i wewnętrznym przedłużeniem kanału. Po zabiegu odbywają się badania kontrolne; jeśli pozostanie resztkowa tkanka, może być konieczny kolejny zabieg.