Węzeł chłonny wartowniczy – lokalizacja za pomocą gammakamery

Czym jest węzeł chłonny wartowniczy?

Węzeł wartowniczy to pierwszy węzeł chłonny, do którego odpływa chłonka z obszaru guza. Jeśli komórki nowotworowe rozprzestrzeniają się drogą chłonną, zazwyczaj najpierw docierają do tej „stacji wartowniczej”. Wynik jego badania dostarcza zatem informacji o tym, czy występują przerzuty do węzłów chłonnych szyi, i pomaga zaplanować zakres operacji.

Kiedy się go bada?

Metoda ta ma ugruntowaną pozycję przede wszystkim w leczeniu nowotworów skóry (czerniaka złośliwego) w obrębie głowy i szyi, a także wybranych nowotworów jamy ustnej i skóry owłosionej głowy. Decyzję o jej zastosowaniu podejmuje się indywidualnie: korzyści zależą od rodzaju nowotworu, jego grubości lub rozległości oraz pozostałych wyników badań.

Obrazowanie za pomocą gammakamery

Podczas limfoscyntygrafii niewielką ilość substancji znakowanej słabo promieniotwórczym znacznikiem wstrzykuje się w skórę obok guza lub miejsca, w którym guz znajdował się wcześniej. Limfa transportuje ją do węzłów chłonnych, do których odpływa. Gammakamera rejestruje tę drogę i pokazuje, które węzły jako pierwsze wykazują aktywność. Często badanie uzupełnia się obrazami przekrojowymi (SPECT/CT), aby dokładniej określić położenie w obrębie szyi. Przed operacją zaznacza się miejsce na skórze nad znakowanym węzłem.

Pobranie podczas operacji

Podczas operacji precyzyjny miernik promieniowania (sonda gamma) podąża za sygnałem znakowanego węzła. Pozwala to zlokalizować węzeł wartowniczy również wtedy, gdy leży on głęboko między naczyniami i nerwami. Węzeł jest usuwany i poddawany badaniu histopatologicznemu; niekiedy już podczas zabiegu przeprowadza się wstępną ocenę, aby zdecydować o dalszym postępowaniu jeszcze w trakcie tego samego znieczulenia.

Co wynika z wyniku badania?

Jeśli w węźle wartowniczym nie ma komórek nowotworowych, w wielu przypadkach można zrezygnować z rozległego usunięcia węzłów chłonnych szyi. Jeśli jest on zajęty przez nowotwór, omawia się dalsze leczenie — na przykład usunięcie węzłów chłonnych szyi (Neck Dissection), napromienianie lub obie te metody. Decyzję podejmuje zespół wspólnie z pacjentkami i pacjentami na podstawie wyniku badania histopatologicznego.

Często zadawane pytania

Czy ze względu na promieniotwórczość konieczna jest izolacja? Nie. Stosowana ilość jest bardzo mała i nie ma obowiązku izolacji. Reakcje na znakowaną substancję są rzadkie, a ich występowanie monitoruje się tak jak przy każdym wstrzyknięciu.

Czy badanie obrazowe boli? Wstrzyknięcie znakowanej substancji jest odczuwane jako niewielkie ukłucie. Samo obrazowanie za pomocą gammakamery nie wiąże się z bólem; odbywa się w pozycji leżącej, podobnie jak przy wykonywaniu zdjęcia rentgenowskiego.

Co, jeśli aktywnych jest kilka węzłów? Wówczas pobiera się wszystkie węzły, które uaktywniły się jako pierwsze, i ocenia je osobno. Liczba węzłów wartowniczych może się różnić w zależności od obszaru odpływu chłonki.