Kopfzentrum Bielefeld
Leczenie ślinianek
Ślinianki wytwarzają ślinę, która nawilża błonę śluzową jamy ustnej i wspomaga trawienie. Do dużych, parzystych gruczołów należą ślinianki przyuszne, podżuchwowe i podjęzykowe. Oprócz nich w wargach, policzkach i podniebieniu znajduje się wiele małych gruczołów ślinowych.
Dolegliwości i przyczyny
Stany zapalne
Bolesne obrzęki mogą wskazywać na stan zapalny. Możliwymi przyczynami są zakażenia lub zaburzony odpływ śliny. Nawracające stany zapalne mogą trwale uszkodzić gruczoł; wybór odpowiedniego leczenia zależy od przyczyny.
Kamienie ślinowe i zwężenia przewodów ślinowych
Kamień ślinowy lub zwężenie przewodu wyprowadzającego może utrudniać odpływ śliny. Typowe są ból i obrzęk, które mogą występować szczególnie podczas jedzenia. Rysunek przedstawia schematycznie kamień w przewodzie wyprowadzającym ślinianki podżuchwowej.
Guzki i guzy
Obrzęk mogą powodować również nowotwory łagodne lub złośliwe. Nowo powstały lub utrzymujący się guzek powinien zostać zbadany przez lekarza, nawet jeśli nie boli.
Badanie i rozpoznanie
Podczas wywiadu zbierane są informacje o dolegliwościach, ich przebiegu i możliwych czynnikach wywołujących. Następnie bada się jamę ustną i ślinianki. USG pomaga ocenić obecność kamieni oraz zmiany w gruczole lub jego przewodach wyprowadzających. W zależności od wyniku konieczne mogą być dalsze badania, takie jak rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa lub pobranie wycinka tkanki.
Możliwości leczenia
Leczenie stanów zapalnych
W zależności od przyczyny odpowiednia ilość wypijanych płynów, delikatny masaż gruczołu ślinowego oraz działania pobudzające wydzielanie śliny mogą wspomagać jej przepływ. W przypadku zakażenia bakteryjnego mogą być konieczne antybiotyki. Odpowiednie postępowanie ustala się po badaniu.
Przywrócenie odpływu śliny
W przypadku kamieni lub zwężeń kwalifikujących się do takiego leczenia można rozważyć metody pozwalające zachować gruczoł ślinowy. Sialendoskopia umożliwia zbadanie przewodu wyprowadzającego za pomocą cienkiego endoskopu i, zależnie od stwierdzonych zmian, może być również stosowana w leczeniu. Wybór metody zależy między innymi od położenia i wielkości kamienia.
Kiedy konieczna jest operacja?
Usunięcie gruczołu może być konieczne w przypadku niektórych nowotworów lub dolegliwości utrzymujących się mimo innych metod leczenia. Nawracające stany zapalne nie oznaczają automatycznie konieczności usunięcia gruczołu. W przypadku nowotworów priorytetem jest bezpieczne leczenie; tkanki i nerwy oszczędza się w takim zakresie, w jakim jest to medycznie możliwe. Ryzyko zależy od tego, który gruczoł jest objęty chorobą, oraz od wyników badań.
Opieka po leczeniu
Po leczeniu kontroluje się przebieg gojenia i odpływ śliny. Jeśli pobrano tkankę, omawia się wynik badania histopatologicznego. Dalsze kontrole zależą od choroby i wybranej metody leczenia.