Medyan ve lateral boyun fistülleri

Tanı

Medyan ve lateral boyun fistülleri, tiroid bezinin ve boynun gelişiminden geriye kalan doğuştan kanallardır. Medyan boyun fistülü, tiroid bezinin dil kökünden boynun alt kısmına inerken izlediği yolu takip eder ve boynun orta hattında bulunur; lateral boyun fistülü ise solungaç yaylarının embriyonik yapılarını takip eder ve boynun yan tarafında, büyük boyun kasının ön kenarında yer alır. Ciltteki açıklık ve buradan gelen salgı değerlendirilir; ultrason incelemesi, daha nadiren de manyetik rezonans görüntüleme, kanalın seyrini ve uzanımını gösterir. Orta hatta bir oluşum varsa ayrıca işlev gören tiroid dokusunun bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

Belirtiler

Medyan boyun fistülleri, boynun orta hattında, genellikle gırtlağın hemen üzerinde küçük bir açıklık veya sert, hareket ettirilebilen bir şişlik olarak ortaya çıkar; bu şişlik yutkunma veya dili dışarı çıkarma sırasında hareket eder. Lateral boyun fistülleri, büyük boyun kasının ön kenarında, berrak veya süt renginde salgının çıktığı küçük bir açıklık olarak görülür. Her iki tür de iltihaplanabilir, şişebilir ve irinleyebilir; irinli iltihap iyileştikten sonra sıklıkla elle hissedilebilen kordon şeklinde bir yapı veya yara izi kalır.

Nedenler

Her iki oluşum da embriyonik gelişim sırasında ortaya çıkar: Tiroid bezinin dil kökünden boynun alt kısmına ilerlerken geçtiği kanal tam olarak kapanmaz. Boynun ve kulakların geliştiği solungaç yaylarının bazı kısımları gerilemezse kanal veya kist olarak kalır. Orta hattaki oluşumlar genellikle çocuklukta, on yaşından önce; yan taraftaki oluşumlar ise daha çok çocuklarda ve genç yetişkinlerde kendini gösterir.

Tedavi seçenekleri

Oluşum iltihaplı veya irinli ise öncelikle iltihap tedavi edilir; gerekirse irin birikimi açılıp boşaltılır ve durum yatışana kadar antibiyotik kullanılır. Medyan boyun fistülleri cerrahi olarak çıkarılır; yeniden oluşmalarını önlemek için dil kemiğinin bir kısmı ve dil köküne kadar uzanan kanal da birlikte alınır. Lateral boyun fistülleri, ciltteki açıklık ve içe doğru devam eden kısmıyla birlikte kanalın tamamı çıkarılarak tedavi edilir. İşlemden sonra kontrol muayeneleri yapılır; geride doku kalırsa ek bir girişim gerekebilir.