ความผิดปกติแต่กำเนิดของหูชั้นกลาง – การฟื้นฟูด้วยการผ่าตัดแก้ไขภาวะช่องหูตันและสายคาดศีรษะ BAHA

ความผิดรูปของหูชั้นกลางเป็นความผิดปกติแต่กำเนิดของหูชั้นกลาง ซึ่งกระดูกหูมีลักษณะเปลี่ยนไป เชื่อมติดกัน หรือพัฒนาไม่ครบถ้วน ภาวะนี้อาจเกิดขึ้นในผู้ที่ช่องหูเปิดตามปกติ – เช่น กระดูกโกลนยึดติดแต่กำเนิด – หรือเกิดร่วมกับความผิดรูปของหูชั้นนอกที่มีช่องหูปิดหรือตีบแคบอย่างมาก (ภาวะช่องหูตันแต่กำเนิด) ผลที่ตามมาคือการสูญเสียการได้ยินชนิดการนำเสียงบกพร่อง ซึ่งอาจรุนแรงได้ตามระดับความผิดปกติ ในกรณีส่วนใหญ่ หูชั้นในมีพัฒนาการปกติ – ดังนั้นจึงมีแนวโน้มที่ดีในการฟื้นฟูการได้ยิน

การวินิจฉัย

การได้ยินได้รับการตรวจตั้งแต่การคัดกรองการได้ยินในทารกแรกเกิด; การตรวจการได้ยินแบบภววิสัย (BERA) ช่วยยืนยันระดับความรุนแรงของการสูญเสียการได้ยิน การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์กระดูกขมับส่วนเพทรัสโดยคำนวณสร้างภาพชั้นบางจะแสดงช่องหู กระดูกหู และแนวทางเดินของเส้นประสาทใบหน้า; ข้อมูลนี้ใช้วางแผนว่าสามารถผ่าตัดแก้ไขภาวะช่องหูตีบตันได้หรือไม่ และด้วยวิธีใด หากพบความผิดปกติทั้งสองข้าง จะจัดอุปกรณ์ช่วยการได้ยินให้เหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก เพื่อให้ความสามารถในการได้ยินและภาษาสามารถพัฒนาได้ตามปกติ

การผ่าตัดแก้ไขภาวะช่องเปิดหรือท่ออุดตันแต่กำเนิด

การผ่าตัดแก้ไขภาวะช่องหูตันเป็นการสร้างช่องหูใหม่และฟื้นฟูการส่งผ่านเสียงด้วยการสร้างกระดูกหูขึ้นใหม่หรือใช้วัสดุทดแทนกระดูกหู การผ่าตัดนี้ต้องอาศัยลักษณะทางกายวิภาคของช่องหู หูชั้นกลาง และเส้นประสาทใบหน้าที่เหมาะสม และมักทำร่วมกับการผ่าตัดสร้างใบหู; ทีมรักษาจะร่วมกันกำหนดช่วงเวลาและลำดับของการผ่าตัดให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

ความเสี่ยงและข้อจำกัดของการผ่าตัดแก้ไขภาวะตีบตันแต่กำเนิด

หูทุกข้างไม่ได้เหมาะสำหรับการผ่าตัดแก้ไขช่องหูตีบตัน การผ่าตัดจะเหมาะสมหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับลักษณะทางกายวิภาคในภาพ CT ช่องหูที่สร้างขึ้นใหม่อาจตีบแคบหรือปิดตันอีกครั้ง จึงจำเป็นต้องดูแลอย่างสม่ำเสมอ และบางครั้งอาจต้องผ่าตัดซ้ำ เช่นเดียวกับการผ่าตัดหูชั้นกลางทุกประเภท มีความเสี่ยงที่พบได้น้อย เช่น การบาดเจ็บของเส้นประสาทใบหน้า ความเสียหายต่อหูชั้นในร่วมกับการได้ยินลดลงหรือมีเสียงในหู และอาการเวียนศีรษะ นอกจากนี้ อาจเกิดคอเลสเตียโตมา (ผิวหนังที่เจริญแทรกเข้าไป) ในช่องหูใหม่ และเนื้อเยื่อที่ปลูกถ่ายเป็นแก้วหูอาจฉีกขาด (ทะลุ) หรือเคลื่อนออกด้านนอก (Lateralisation) – ทั้งสองกรณีอาจจำเป็นต้องผ่าตัดแก้ไข ผลลัพธ์ด้านการได้ยินแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจแย่ลงอีกเมื่อเวลาผ่านไป เด็กบางคนยังคงต้องใช้อุปกรณ์ช่วยการได้ยินหลังการผ่าตัด

แหล่งอ้างอิง: Winters R, Shermetaro C. External Ear Aural Atresia. StatPearls, NCBI Bookshelf, ข้อมูล ณ 11/2025 – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563257/ · Kuşçu O et al. Outcomes, Complications and Management of the Congenital Aural Atresia Surgery. Int J Otolaryngol Head Neck Surg 2014 – https://doi.org/10.4236/ijohns.2014.34031 · De La Cruz A, Teufert KB. Congenital aural atresia surgery: long-term results. Otolaryngol Head Neck Surg 2003;129:121–127 – https://doi.org/10.1016/S0194-59980300531-X

ระบบช่วยฟังแบบนำเสียงผ่านกระดูกที่ติดกับสายคาดศีรษะ (BAHA-Softband)

อีกทางเลือกหนึ่งหรือวิธีเสริมคือการส่งเสียงผ่านอ้อมหูชั้นในที่สมบูรณ์: ระบบช่วยฟังชนิดนำเสียงผ่านกระดูก (BAHA) ติดอยู่บนแถบคาดศีรษะเนื้อนุ่มบริเวณหลังหู และส่งเสียงผ่านการนำเสียงทางกระดูกโดยตรงไปยังคอเคลีย การใช้อุปกรณ์นี้สามารถเริ่มได้ตั้งแต่วัยเด็กเล็กและสวมใส่ได้โดยไม่ต้องผ่าตัด; การศึกษาแสดงให้เห็นว่าอุปกรณ์นี้สามารถช่วยให้เด็กจำนวนมากได้ยินดีขึ้นอย่างชัดเจน และช่วยส่งเสริมพัฒนาการด้านการได้ยินและภาษา; ประโยชน์ที่ได้รับในแต่ละรายขึ้นอยู่กับชนิดและระดับของความผิดรูป หากมีความผิดรูปทั้งสองข้าง สามารถใช้อุปกรณ์ได้ทั้งสองข้าง

ขั้นตอนและการดูแลติดตามผล

การใช้เครื่องช่วยฟังแบบคาดศีรษะ การตรวจติดตามการได้ยิน และการเปลี่ยนไปใช้ระบบเครื่องช่วยฟังชนิดฝังที่นำเสียงผ่านกระดูกหรือการผ่าตัดแก้ไขภาวะช่องหูตีบตันในภายหลัง จะได้รับการวางแผนร่วมกันระหว่างสาขาวิชา – โดยสาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา โสตสัมผัสวิทยา และศัลยกรรมตกแต่งเมื่อจำเป็น จะทำงานร่วมกัน การตรวจการได้ยินอย่างสม่ำเสมอช่วยบันทึกพัฒนาการ หากพบความผิดปกติเพียงข้างเดียว จะมีการหารือเป็นรายบุคคลว่าระบบเครื่องช่วยฟังแบบคาดศีรษะเหมาะสมหรือไม่ หรือในระยะแรกการตรวจติดตามอย่างสม่ำเสมอก็เพียงพอ