ภาวะหลอดอาหารตีบและการขยายด้วยแท่งขยาย

การวินิจฉัย

ในภาวะหลอดอาหารตีบ หลอดอาหารจะแคบลงในหนึ่งตำแหน่งหรือหลายตำแหน่ง การประเมินทำโดยการส่องกล้องหลอดอาหารและกระเพาะอาหารร่วมกับการเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ การเอกซเรย์ขณะกลืนหรือการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์อาจช่วยแสดงเพิ่มเติมได้ว่าบริเวณที่ตีบมีความยาวเท่าใดและตีบแคบเพียงใด

อาการ

อาการที่พบบ่อยคือความรู้สึกว่ามีสิ่งกีดขวางขณะกลืนอาหารแข็ง ซึ่งจะเพิ่มขึ้นตามเวลา: อาหารติดค้างและต้องดื่มของเหลวตามเพื่อช่วยให้อาหารผ่านลงไป ต่อมา ของเหลวก็อาจผ่านได้ยากขึ้นเช่นกัน ร่วมกับอาการกระแอม มีน้ำลายในปากมากขึ้น ไอขณะรับประทานอาหาร และน้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ หากอาหารติดค้างอย่างสมบูรณ์ขึ้นมาอย่างฉับพลัน จำเป็นต้องพบแพทย์ที่คลินิกหรือโรงพยาบาล

สาเหตุ

ภาวะตีบแคบที่ไม่ได้เกิดจากมะเร็งส่วนใหญ่มักเกิดตามหลังโรคกรดไหลย้อนที่เป็นมานานหลายปี หรือการผ่าตัดหลอดอาหารหรือกระเพาะอาหาร สาเหตุอื่น ๆ ได้แก่ การฉายรังสีบริเวณทรวงอก การบาดเจ็บจากสารกัดกร่อน ความเสียหายของเยื่อบุจากยาเม็ด หลอดอาหารอักเสบชนิดอีโอซิโนฟิล และเนื้องอกชนิดไม่ร้าย เนื่องจากอาการกลืนลำบากอาจมีรอยโรคมะเร็งซ่อนอยู่ จึงมีการประเมินเยื่อบุด้วยการส่องกล้องและเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อก่อนการขยายทุกครั้ง

ทางเลือกในการรักษา

ขั้นแรกจะรักษาที่สาเหตุ เช่น รักษาภาวะกรดไหลย้อนด้วยยาลดการหลั่งกรด หรือรักษาหลอดอาหารอักเสบชนิดอีโอซิโนฟิลด้วยการปรับอาหารและการรักษาเพื่อลดการอักเสบ หากบริเวณตีบแคบทำให้กลืนลำบาก โดยทั่วไปจะขยายผ่านกล้องส่องตรวจ ในการขยายด้วยแท่งขยาย จะสอดแท่งขยายที่มีรูปทรงกรวยเรียวเล็กน้อย (Bougie) ไปตามลวดนำผ่านบริเวณตีบแคบ และค่อย ๆ ขยายผนังอย่างระมัดระวัง; การขยายด้วยบอลลูนเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ให้ผลเทียบเท่ากัน โดยปกติจะขยายทีละน้อยหลายขั้นตอน แทนการขยายครั้งละมาก ๆ เพื่อถนอมเยื่อบุ หากยังไม่เพียงพอ อาจจำเป็นต้องทำซ้ำเพิ่มเติม ฉีดยาเฉพาะที่ ใส่ขดลวดค้ำยันชั่วคราว หรือกรีดแผลเป็นเล็กน้อย

หลังทำหัตถการจะมีการสังเกตอาการเป็นระยะเวลาสั้น ๆ และปรับอาหารชั่วคราว โดยเริ่มจากอาหารอ่อน เนื่องจากอาจเกิดการตีบแคบขึ้นอีก จึงมีการติดตามอาการกลืนลำบากและทำการขยายซ้ำตามความจำเป็น หากบริเวณที่ตีบยังคงตีบอยู่แม้จะขยายซ้ำหลายครั้ง ทีมรักษาจะหารือแนวทางดำเนินการใหม่