Kopfzentrum Bielefeld
การรักษาต่อมน้ำลาย
ต่อมน้ำลายผลิตน้ำลายซึ่งช่วยให้เยื่อบุช่องปากชุ่มชื้นและช่วยในการย่อยอาหาร ต่อมน้ำลายขนาดใหญ่ซึ่งแต่ละชนิดมีเป็นคู่ ได้แก่ ต่อมน้ำลายข้างหู ต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรล่าง และต่อมน้ำลายใต้ลิ้น นอกจากนี้ยังมีต่อมน้ำลายขนาดเล็กจำนวนมากในริมฝีปาก กระพุ้งแก้ม และเพดานปาก

อาการและสาเหตุ
การอักเสบ
อาการบวมที่มีอาการปวดอาจบ่งชี้ถึงการอักเสบ สาเหตุที่เป็นไปได้ ได้แก่ การติดเชื้อหรือการระบายน้ำลายที่ผิดปกติ การอักเสบซ้ำอาจทำให้ต่อมเสียหายอย่างถาวร; การรักษาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสาเหตุ
นิ่วในต่อมน้ำลายและท่อน้ำลายตีบ
นิ่วในต่อมน้ำลายหรือบริเวณที่ตีบแคบในท่อน้ำลายอาจขัดขวางการระบายของน้ำลาย อาการที่พบบ่อยคืออาการปวดและบวม ซึ่งอาจเกิดขึ้นโดยเฉพาะขณะรับประทานอาหาร ภาพวาดแสดงแผนผังของนิ่วในท่อของต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรล่าง
ก้อนและเนื้องอก
เนื้องอกชนิดไม่ร้ายหรือชนิดร้ายก็อาจทำให้เกิดอาการบวมได้เช่นกัน ก้อนที่เพิ่งเกิดขึ้นหรือคงอยู่อย่างต่อเนื่องควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ แม้จะไม่มีอาการเจ็บก็ตาม
การตรวจและการวินิจฉัย
ระหว่างการพูดคุย แพทย์จะสอบถามอาการ ลำดับการดำเนินโรค และปัจจัยกระตุ้นที่เป็นไปได้ จากนั้นจะตรวจช่องปากและต่อมน้ำลาย อัลตราซาวนด์ช่วยประเมินนิ่วและการเปลี่ยนแปลงของต่อมหรือท่อระบายน้ำลาย อาจจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น MRI, CT หรือเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ ขึ้นอยู่กับผลการตรวจ
ทางเลือกในการรักษา
การรักษาการอักเสบ
ขึ้นอยู่กับสาเหตุ การดื่มน้ำให้เพียงพอ การนวดต่อมน้ำลายอย่างเบามือ และวิธีการกระตุ้นน้ำลายอาจช่วยให้น้ำลายไหลได้ดีขึ้น หากมีการติดเชื้อแบคทีเรีย อาจจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะ โดยจะกำหนดวิธีการที่เหมาะสมหลังการตรวจ
การฟื้นฟูการไหลระบายของน้ำลาย
สำหรับนิ่วหรือบริเวณตีบแคบที่มีลักษณะเหมาะสม อาจพิจารณาวิธีรักษาที่เก็บรักษาต่อมน้ำลายไว้ การส่องกล้องท่อน้ำลายช่วยให้ตรวจท่อระบายน้ำลายด้วยกล้องขนาดเล็กได้ และอาจใช้ในการรักษาได้ด้วย ขึ้นอยู่กับผลการตรวจ การเลือกวิธีรักษาขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ รวมถึงตำแหน่งและขนาดของนิ่ว
เมื่อใดจึงจำเป็นต้องผ่าตัด?
การผ่าตัดนำต่อมออกอาจจำเป็นในกรณีที่มีเนื้องอกบางชนิด หรือมีอาการต่อเนื่องแม้ได้รับการรักษาด้วยวิธีอื่นแล้ว การอักเสบซ้ำไม่ได้หมายความว่าจะต้องนำต่อมออกเสมอไป ในกรณีเนื้องอก การรักษาที่ปลอดภัยเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรก โดยจะสงวนเนื้อเยื่อและเส้นประสาทไว้ให้มากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ทางการแพทย์ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับต่อมที่ได้รับผลกระทบและผลการตรวจ
การดูแลติดตามผล
หลังการรักษาจะมีการตรวจติดตามการฟื้นตัวและการระบายของน้ำลาย หากมีการเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ จะมีการอธิบายผลการตรวจทางจุลพยาธิวิทยา การตรวจติดตามเพิ่มเติมขึ้นอยู่กับโรคและวิธีการรักษาที่เลือก